Co znajduje się pod maską przyjmowaną codziennie przez ludzi dojrzałych, inteligentnych i uważających się za kulturalnych? Głęboko skrywane tajemnice oraz rodzinne urazy dwóch na pozór normalnych nowojorskich par zostają bez kompromisów ujawnione w najnowszym filmie Romana Polańskiego „Rzeź”. Ekranizacja głośnej sztuki Yasminy Rezy to jedna z niewielu komedii w dorobku reżysera „Dziecka Rosemary”. Mimo to Polański spisał się doskonale: stworzył obraz bardzo kameralny, a jednocześnie jeden z najbardziej zabawnych w swojej karierze (mimo wyczuwalnej nuty goryczy).

Longstreetowie (Jodie Foster i John C. Reilly) i Cowanowie (Kate Winslet i Christoph Waltz) spotykają się, by przedyskutować nieszczęśliwe zajście – bójkę pomiędzy ich synami, w wyniku której jeden z nich stracił ząb. Spokojna początkowo rozmowa, mająca na celu jak najbardziej uprzejme rozwiązanie problemu i pogodzenie chłopców, dość szybko przeradza się w kłótnię pełną złośliwych docinków i słownych utarczek.

Oglądając „Rzeź”, widz momentami może poczuć, że znajduje się w teatrze a nie w kinie. Niemal cała akcja rozgrywa się w czasie rzeczywistym w czterech ścianach mieszkania jednej z par, a dość długie sceny są w całości wypełnione dialogami. Polański doskonale bawi się, używając różnorodnych rekwizytów, tak ważnych na teatralnej scenie. Jednocześnie obrazowi nie brakuje filmowej dynamiki – kamera nie pozostaje w bezruchu, oddając wielopoziomowość relacji pomiędzy bohaterami i złożoność całej sytuacji.

Na ogromną pochwałę zasługuje oczywiście dobór obsady i doskonała gra aktorska. Jodie Foster chyba dawno nie pokazała tak ognistego charakteru, a John C. Reilly z poczciwego misia przeradza się momentami w krwiożerczego niedźwiedzia. Podobnie gwałtowny zwrot (dosłownie i w przenośni) nastąpi w zachowaniu postaci granej przez popisującą się talentem komediowym Kate Winslet. Swoje trzy grosze dorzuca także Christoph Waltz, powoli uwalniający się od wizerunku pułkownika Hansa Landy z „Bękartów wojny”.

Polański i Reza pokazują, jak dość zwyczajna sytuacja społeczna może przeistoczyć wykształconych i opanowanych na co dzień ludzi w aroganckich brutali, za wszelką cenę dążących do zdyskredytowania rozmówcy. Bohaterowie co chwilę zmieniają fronty i tematy kłótni: od bójki pociech, przez rozterki egzystencjonalne i metody wychowawcze, po… chomika pozostawionego na pewną śmierć w nowojorskiej dżungli. Na wierzch wyjdą rodzinne brudy, małżeńskie problemy i skrywane, radykalne poglądy. Zawiążą się raczej nietypowe alianse, których bardziej trwałą podstawą od małżeńskiego wsparcia okaże się solidarność płci.

Wraz ze zbliżającym się końcem – zarówno filmu, jak i otwartej przez gospodarza butelki osiemnastoletniej szkockiej – zachowania czworga rodziców będą stawać się coraz bardziej dziecinne. Podczas gdy relacje ich synów – czyli powód całego spotkania, jak również wspomniany już, porzucony chomik, okażą się w nad wyraz dobrym stanie, to siarczysta kłótnia i swobodne rzucanie inwektywami (choć nie tylko nimi…) sprawi, że opadną przywdziane przez bohaterów maski. A wszystko to okraszone doskonałym humorem obecnym w prawie każdym dialogu.

Opowieść o spotkaniu po latach czterech rozczarowanych życiem clownów wydawać by się mogła idealna na jubileusz piętnastolecia Teatru Montownia, o ile sztukę rumuńskiego pisarza Matei Visnieca potraktować z przymrużeniem oka. Lecz już po paru minutach okazuje się, że wbrew pozorom w tekście nie ma wiele miejsca na autoironię czy niuanse. Albo, co gorsza, ani aktorom, ani debiutującemu w roli reżysera Marcinowi Hycnarowi nie udało się go znaleźć.

Nicollo, Peppino, Filippo i Rico to czterej clowni-nieudacznicy, którzy przepracowali razem ładnych parę lat. I trochę się już nie widzieli. Kiedyś łączyła ich przyjaźń, dziś nie darzą się szacunkiem. Stracili dawną pasję: są sfrustrowani, zazdrośni, udają, że im się powodzi, a próbując zaimponować sobie nawzajem, wypadają coraz bardzie żałośnie. Co sprawiło, że znów się spotkali? Z braku perspektyw wszyscy czterej zdecydowali się odpowiedzieć na ogłoszenie o pracę zamieszczone w prasie, ujęte zgrabnie w tytule spektaklu „Aaa zatrudnimy clowna”. To dla nich, być może ostatnia, szansa na zaistnienie, dlatego będą próbowali bezwzględnie pozbyć się konkurencji.

Niespodziewane spotkanie clownów pod drzwiami potencjalnego pracodawcy jest okazją do przypomnienia sobie ideałów zweryfikowanych przez rzeczywistość, przyjrzenia się wzajemnym relacjom itd. Powinno więc stanowić jakieś, przynajmniej w sensie autotematycznym, wyzwanie dla Adama Krawczuka, Marcina Perchucia, Rafała Rutkowskiego oraz Macieja Wierzbickiego, absolwentów warszawskiej PWST, którzy założyli jedną z pierwszych niezależnych grup teatralnych w Polsce. Widać to tylko chwilami, gdy aktorzy odwołują się do dotychczasowego dorobku, czy to całego zespołu, czy indywidualnego (np. Perchuć, który występuje w monodramie „Ojciec Bóg”).

Miało być zabawnie i refleksyjnie – czyli w typowej konwencji Teatru Montownia, który od premiery „Szelmostw Skapena” na deskach Teatru Powszechnego przed piętnastoma laty zdołał wypracować własny, jakże charakterystyczny styl. Tymczasem w „Aaa zatrudnimy clowna” większość scen komediowych przypomina albo slapstickowe gagi cyrkowe, albo dziecinne wygłupy, albo nuży – jak puentowany kolejnymi wulgaryzmami występ pantomimiczny.

Nadzieję na przełamanie impasu przynosi pojawienie się na scenie Perchucia, który z czarną walizką w białe grochy mniej więcej po dwudziestu minutach dołącza do Rutkowskiego i Wierzbickiego. Monolog granego przez niego Filippo, z szeregiem egzystencjalnych pytań, stanowi rozważania o współczesnej sztuce, o sensie aktorstwa. Również początek drugiego aktu, pomysłowo zainscenizowany przy zgaszonych światłach, wypada całkiem nieźle. Ale to tylko momenty.

Po obejrzeniu „Aaa zatrudnimy clowna” przynajmniej jedno wydaje się pewne: nie posiadający własnej sceny Teatr Montownia (jubileusz obchodzi w Och-Teatrze) aktorów już ma, przydałby się teraz jeszcze dramaturg (a najlepiej kilku), który zagwarantuje porządny materiał literacki. Na przykład ktoś taki jak Andrzej Saramonowicz, autor „Testosteronu”, chyba największego przeboju grupy. Może to się uda przed kolejną okrągłą datą. Nie należy tracić nadziei. W końcu – o ile dobrze rozumiem przesłanie pewnych siebie panów z Montowni – nie jest z nimi jeszcze tak źle, jak z bohaterami sztuki. Wciąż dają radę.

Kevin Smith, ikona amerykańskiego kina niezależnego, tym razem prezentuje film zupełnie odmienny od swojej dotychczasowej, zabarwionej specyficznym humorem twórczości. „Czerwony stan” to pełen napięcia thriller, w którym reżyser przedstawia oraz krytykuje wiele społecznych i instytucjonalnych problemów dzisiejszych Stanów Zjednoczonych.

Gdzieś w typowym, niewielkim miasteczku pośrodku Ameryki trzech nastolatków szuka erotycznych wrażeń w internetowym serwisie randkowym. Jeden z bardzo atrakcyjnych anonsów okazuje się pułapką zastawioną przez okoliczną sektę religijnych fundamentalistów, prowadzoną przez charyzmatycznego kaznodzieję, który głosi potrzebę oczyszczenia ziemi z „diabelskiego nasienia”. Zupełnie przypadkowa konfrontacja z lokalną policją poszukującą chłopców za wykroczenie drogowe prowadzi do konfliktu i przybycia na miejsce jednostki antyterrorystycznej.

Kevin Smith już w pierwszej scenie „Czerwonego stanu” krytykuje podstawę amerykańskiego systemu prawnego – 2. poprawkę do Konstytucji Stanów Zjednoczonych, która gwarantuje prawo do posiadania broni. Wymierza siarczysty policzek zarówno okrutnie wyśmiewanej i nieudolnej małomiasteczkowej policji, jak i pełnym obłudy organizacjom rządowym, próbującym za wszelką ceną ukryć swoje niepowodzenia. Wskazuje, że jednostka ze swoją ludzką, współczującą postawą – czyli podstarzały dowódca oddziału antyterrorystów (John Goodman) – jest bezsilna wobec nieugiętej machiny biurokracji.

Jednocześnie film jest ostrzeżeniem przed rosnącym fundamentalizmem i fanatyzmem religijnym, które w połączeniu z wolnością posiadania broni mogą stać się niesamowicie niebezpieczne. Choć sceny starć policji ze strzelającymi z karabinów maszynowych członków sekty (a szczególnie kobiet z bezmyślnie zaciętym wyrazem twarzy) są raczej nieprzekonujące, to wystarczająco mocne wrażenie robi długie, bo ponad dziesięciominutowe, a jednocześnie energetyczne i wciągające, kazanie pastora Coopera (doskonały Michael Parks) zakończone egzekucją jednego z zakładników.

Reżyser szansę na zmiany i lepszą przyszłość widzi w młodzieży – jedyną wątpiącą w słowa Coopera jest jego wnuczka, która próbuje załagodzić konflikt. Jednak przed niepotrzebnym rozlewem krwi powstrzymują obie strony dźwięki, jak się początkowo wydaje, biblijnych trąb wprost z apokalipsy św. Jana. Smith wykazuje się jednak bardzo ironicznym poczuciem humoru – dźwięki okazują się być dowcipem mieszkających w okolicy studentów, którzy w dodatku zajmują się uprawą marihuany.

Grupa młodych ludzi w ramach protestu przeciwko współczesnej cywilizacji ucieka z miasta i gdzieś pośrodku lasu zakłada pierwszą hipsterską komunę. Choć swoim ubiorem mogą przypominać hipisów, to na pewno nie są do nich podobni. „Zalesieni” do drzew przyczepiają telewizory plazmowe i elektryczne gniazdka, posiłki przygotowują z gotowych dań w mikrofali, wolny czas spędzają na kąpielach w strumieniu i przejażdżkach skuterami po lesie, a każdy dzień rozpoczynają i kończą wpisami na Facebooku i Twitterze. Co się jednak stanie w momencie, gdy z powodu niepłacenia rachunków odetną im prąd, a zabawa w buntowników powoli zacznie ich nudzić…

To właśnie próbuje pokazać w swoim pełnometrażowym debiucie Matthew Lessner, znany dotychczas głównie z teledysków i krótkiego metrażu. Próbuje pokazać, bo jak sam stwierdził – tak jak bohaterowie jego filmu, jak i on sam przy jego tworzeniu, chcieli coś zrobić, ale nie za bardzo wiedzieli jak. W zamierzeniu „Zalesieni” mieli być satyrą na współczesną, „oburzoną” młodą generację – natomiast efekt końcowy przypomina bardziej coś, co można by znaleźć na stronie facebookowej grupy „Oburzonych na oburzonych”.

Trudno tu mówić o jakiejkolwiek grze aktorskiej, natomiast fabuła wygląda jakby powstała zupełnie bez scenariusza. Lessner podczas spotkania z nielicznymi widzami, którzy zostali po projekcji „Zalesionych” na wrocławskim American Film Festival, rzeczywiście przyznał się, że przed rozpoczęciem zdjęć miał tylko short script, a przy tworzeniu filmu wraz z ekipą dawali się ponieść fantazji.

Dlatego też większość scen przypomina zupełnie niezaplanowaną zabawę grupy młodych ludzi (i najróżniejszych zwierząt – lam, kóz, kuców), która nie dość, że po kilkunastu minutach przestaje być zabawna, a staje się żałosna, to musiała jeszcze kosztować sporo pieniędzy. Podczas zdjęć zniszczono mnóstwo nowoczesnych sprzętów, nie wspominając o koszcie wysprzątania całego lasu po ukończeniu realizacji. Całe szczęście film prawie w całości został sfinansowany przez… reżysera.

Trudno nie oprzeć się wrażeniu, że były to pieniądze wyrzucone w błoto. Nie dziwię się również reakcjom innych festiwalowiczów, którzy, jak relacjonował Lessner, po wcześniejszej projekcji „Zalesionych” we Wrocławiu podchodzili do niego i mówili: I hate your film. Może to reakcja trochę podkolorowana lub przesadzona, ale bardzo bliska mojej.

Sam Childers, bohater „Kaznodzieja z karabinem”, nie był i nie jest typem posągowego, pozytywnego bohatera. To prawda, że nie potrafił patrzeć bezczynnie na to, jak toczone w Afryce wojny zmieniają życie dzieci w piekło. Ale dla ratowania bezbronnych istot na przemoc odpowiadał przemocą. W samozwańczego pastora o kryminalnej przeszłości wciela się u Marca Forstera ostatnio raczej nie zachwycający na ekranie Gerard Butler. Czy aktor odkupi swoje winy rolą w mocnym kinie akcji?

Film oparty jest na prawdziwych wydarzeniach. Sam Childers, pierwowzór bohatera „Kaznodziei z karabinem”, to postać niezwykła. Jego losy to wprost wymarzony scenariusz hollywoodzkiej opowieści. Za młodu miał – delikatnie rzecz ujmując – bardzo obfitą serię zatargów z prawem. Niebezpieczny romans z narkotykami rozpoczął już w wieku 11 lat. Jako członek gangu motocyklowego zajmował się dilerką i rozbojami. Popadł w ciężkie uzależnienie. Jednak, pod wpływem związku ze striptizerką Lynn, w jego życiu nastąpił przełom.

Po założeniu rodziny Childers pomyślnie rozwinął karierę przedsiębiorcy budowlanego. Po kilku latach nastąpił drugi zwrot w jego życiu. Szukając sposobu na odkupienie win z przeszłości, stanął w obronie afrykańskich dzieci, których los leżał w rękach bezwzględnych sudańskich gangsterów. Stał się nie tylko hojnym darczyńcą, ale także – dosłownie – obrońcą z karabinem w ręku.

Gerard Butler podczas kręcenia nie rozstawał się z albumem zdjęć okaleczonych dzieci. – Szczerze mówiąc, pod koniec pracy nie byłem w zbyt dobrej psychicznej formie – przyznawał. – Kiedy pierwszy raz przeczytałem scenariusz, pomyślałem sobie: to nie mogło wydarzyć się naprawdę! A jednak, gdy głębiej zaznajomiłem się z tematem, okazało się, że tak właśnie było. Childersowi przydarzyło się w życiu tyle dramatów, że wystarczyłoby ich na dziesięć przeciętnych życiorysów.

W jednej ze scen dwaj harleyowcy zaczepiają Childersa w pubie: To ty jesteś ten afrykański Rambo! Jego spontaniczna odpowiedź jest dość gwałtowna – i całkowicie zgodna z jego nieokiełznanym charakterem. – Wielu ludzi uważało, że miałem rację, inni mieli przeciwne zdanie – mówił. – Ale kiedy raz zobaczysz gwałcone trzyletnie dzieciaki, czy dzieciaki, które się okalecza, obcinając im usta – tego nie da się zapomnieć. Po prostu przez chwilę wyobraźcie sobie, że to wasze dziecko i pomyślcie, co byście zrobili.

„Kaznodzieja z karabinem” w kinach od 9 grudnia!

W swoim pełnometrażowym debiucie Conrad Jackson przedstawia historię młodego mężczyzny, u którego jakiś czas temu zdiagnozowano guza mózgu. Choroba i ciężka terapia całkowicie zmieniają życie Eliota. Wyprowadza się od swoich rodziców, którzy znoszą całą sytuację gorzej od niego i sprzedaje dobrze prosperujący serwis internetowy, ponieważ leki nie pozwalają mu normalnie pracować. W oczekiwaniu na operację Eliot staje się niemal zupełnie obojętny na otaczający go świat.

Wszystko zmienia się w przeddzień zabiegu, gdy chłopak poznaje pracującą w kawiarni artystkę Chloe, która zaprasza go na swój wieczorny wernisaż. Eliot początkowo waha się, czy pójść. Jednak ostatecznie postanawia skorzystać z zaproszenia. Wystawa staje się początkiem pełnej wrażeń nocy, która zupełnie odmieni nastawienie chłopaka do życia.

Główny bohater „Do rana” to początkowo postać zupełnie wycofana – już od pierwszej sceny widać, że Eliotowi jest wszystko jedno, zarówno odnośnie jego przyszłości, jak i… dodatków do kanapki zamawianej w barze. Reżyser we wciągający sposób przedstawia intensywny i błyskawiczny, bo trwający zaledwie jedną noc, proces zupełnej przemiany chłopaka.

Czas spędzony z Chloe wybudza Eliota z dotychczasowego odrętwienia: bohater powoli zaczyna przyznawać się przed samym sobą, że mimo maski obojętności, którą starał się przyjąć, wcale nie jest mu wszystko jedno, szczególnie jeśli chodzi o jego życie. Szalona, pełna wrażeń noc sprawia, że chłopakowi zaczyna zależeć – przede wszystkim na nowo poznanej dziewczynie, ale i na całej reszcie.

Magii opowieści nadają zdjęcia: momentami zamglone i przejaskrawione ujęcia przypominają widzowi o poważnej chorobie głównego bohatera, a rozedrgana kamera sprawia, że opowiadana historia przypomina sen. Przyczynia się do tego również nastrojowa, indie rockowa muzyka.

Młodzi wykonawcy głównych ról, Parker Croft i Emilia Zoryan, wypadają dość blado – o ile wydaje się to jeszcze jakoś pasować do postaci wyalienowanego Eliota, a ponadto nadaje mu zagadkowego uroku, to w przypadku Chloe jest to denerwujące. Sprawia raczej niezamierzone, lekko komiczne wrażenie.

Gdzieś na marginesie fabuły „Do rana”, Jackson przedstawia refleksję dotyczącą współczesnych młodych ludzi. Jego bohaterowie mimo młodego wieku odnieśli pewien sukces – Eliot stworzył popularny serwis internetowy, Chloe jest dobrze rokującą artystką. Choć tej nocy starają się brać z życia jak najwięcej, to wydają się być w pewnego rodzaju pogoni za uciekającą młodością.

Amerykańskie kino to nie tylko Hollywood – udowadniają ponownie organizatorzy American Film Festival. W dniach 15-20 listopada we Wrocławiu odbędzie się druga edycja imprezy, w ramach której pokazane zostaną najnowsze filmy Gusa van Santa, Kevina Smitha, Mirandy July, a także debiut reżyserski Philipa Seymoura Hoffmana. Festiwal otworzy „Czarny koń” Todda Solondza. Reżyser, który obok Billy’ego Wildera będzie jednym z bohaterów tegorocznych retrospektyw, odwiedzi Wrocław, aby odebrać Indie Star Award dla gwiazd święcących na firmamencie niezależnego kina amerykańskiego. Tradycyjnie już wybraliśmy dziesięć tytułów, które na AFF warto zobaczyć!

Czarny koń, Dark Horse, reż. Todd Solondz (USA, 2011)

Abe, otyły trzydziestolatek, kolekcjoner japońskich lalek, mieszka z gardzącymi nim rodzicami i udaje, że pracuje w firmie ojca. Jego samotną – acz radosną – egzystencję drastycznie odmienia spotkanie z dziwną Mirandą. Tytuł filmu oddaje typowo Solondzowski, słodko-gorzki stosunek do bohatera i ciepło-ironiczną relację ze światem jako pasmem udręk, gdzie nawet ostatnia nadzieja zawodzi.

Pannice w opałach, Damsels In Distress, reż. Whit Stillman (USA, 2011)

Pierwszy film Whita Stillmana od 13 lat to finezyjna mozaika zmyślnych sugestii i pozornie luźnych obserwacji oscylujących wokół ulubionych tematów reżysera: konwenansów społecznych, tożsamości i świadomości klasowej. Akcja dzieje się na fikcyjnej uczelni na Wschodnim Wybrzeżu, a jej filarem jest Violet (w tej roli cudna Greta Gerwig), studentka bystra, pomysłowa, przewrotna i charyzmatyczna, która wywiera wpływ na najbliższy krąg dziewcząt, przemyślnie eliminując miłosne i przyjacielskie relacje między przedstawicielami obojga płci na kampusie.

Blue Valentine, reż. Derek Cianfrance (USA, 2010)

Cynthia i Dan to przeciętna, niezamożna para z przedmieścia. Ona (Michelle Williams) jest pielęgniarką sfrustrowaną życiową stagnacją, on (Ryan Gosling) – malarzem pokojowym przekonanym, że właśnie stabilizacji pragnął najbardziej. Opowieść o związku będącym w kryzysie przeplatana jest retrospekcjami szczęśliwych czasów, gdy bohaterowie dopiero się poznali. W którym momencie rozjeżdżają się oczekiwania dwojga ludzi? Kiedy nadzieja zamienia się w poczucie klęski? Nie ma tu spektakularnych wydarzeń, jest tylko codzienne życie, w którym, właściwie nie wiadomo dlaczego, kiedy i z czyjej winy, po cichu umiera miłość.

Do rana, Falling Overnight, reż. Conrad Jackson (USA, 2011)

Dwudziestodwuletni Eliot ma guza mózgu. Zaplanowana operacja ma się odbyć następnego dnia. Ostatni wieczór Eliot chce spędzić inaczej niż zwykle. Przypadkiem trafia do kawiarni, w której poznaje Chloe, młodą fotografkę i kelnerkę, która niespodziewanie traci pracę. Od tego momentu para nie odstępuje od siebie na krok, a wernisaż Chloe jest zaledwie początkiem fascynującej, nocnej przygody, w trakcie której choroba Eliota przestanie mieć znaczenie.

Gdziekolwiek dzisiaj, Somewhere Tonight, reż. Michael Di Jiacomo (USA/Holandia, 2011)

Najtrudniej zrobić pierwszy krok – to życiowe credo Leroya i Patricii, dwójki ludzi w średnim wieku, których społeczne interakcje sprowadzają się do zabaw z psem, tudzież do podsłuchiwania przez ścianę miłosnych igraszek sąsiadów. Mimo szczerych chęci aspołeczne usposobienie i uciążliwe fobie pozwalają im jedynie na przystanięcie w pół kroku. Efekt: wybór bezpiecznego rozwiązania, jakim jest próba nawiązania kontaktu z drugą osobą poprzez sekstelefon. Przypadek, a może przeznaczenie sprawia, że z całej grupy erotycznych napaleńców ta dwójka trafia właśnie na siebie. Od telefonów do spotkania wiedzie jednak kręta i wyboista ścieżka…

Zalesieni, The Woods, reż. Matthew Lessner (USA, 2011)

Czym różni się życie w lesie od przetrwania w miejskiej dżungli? Grupa hipsterów ucieka od cywilizacji i zakłada komunę nad brzegiem rwącego strumienia. Jednak, w przeciwieństwie do hipisowskich powrotów do natury, owo zerwanie z cywilizacją jest nie tylko mniej definitywne, ale też bardziej ironiczne. W leśnym obozie do drzew przyczepione są telewizory plazmowe, obiady podgrzewa się w mikrofalówce, a rebelianci zamiast polityką zajmują się aktualizacją swoich profili na Facebooku, strzelaniem z pistoletów na wodę i tarzaniem się w farbie.

Restless, reż. Gus van Sant (USA, 2011)

Gus van Sant wraca do klimatów własnego dzieciństwa – małych miasteczek i przedmieść, ulic z równo ustawionymi domami jednorodzinnymi i idealnie przystrzyżoną trawą w ogrodach. Opowiada o prawie do inności, zachowaniu niezależności i byciu sobą w świecie, w którym wszyscy są tacy sami. Lokalny odludek zakochuje się w ekscentrycznej dziewczynie w terminalnym stadium raka. Oboje przejdą szybką szkołę dojrzewania, w krótkim czasie przekonają się, czym jest przyjaźń, miłość, śmierć i bezradność. Ale też odkryją wartość chwil pozornie błahych, codziennych rozmów, bliskości.

Przyszłość, The Future, reż. Miranda July (USA/Niemcy, 2011)

Jason i Sophie zdecydowali się na ważny krok: postanowili wziąć ze schroniska kota, któremu weterynarze dają tylko pół roku życia. Opieka nad nim będzie więc jedynie próbą, po której nastąpi powrót do „normalności”. Okazuje się jednak, że kot może żyć znacznie dłużej. Przestraszona tą wizją para ma przed sobą 30 dni wolności – potem znów musi zająć się zwierzakiem. 30 dni na przewartościowanie własnych potrzeb i celów. A kot czeka w nadziei na nowe życie…

Opowiadanie, Storytelling, reż. Todd Solondz (USA, 2001)

Opowiadanie składa się z dwóch pozornie niezależnych części. Pierwsza, „Fikcja”, opowiada o studentce literatury, która po zakończeniu związku z upośledzonym kolegą wdaje się w romans ze swoim czarnoskórym profesorem. Druga część, „Dokument”, dotyczy zmagań filmowca-nieudacznika z produkcją dokumentu o nastolatkach z przedmieść. Reżyser szydzi z powierzchownej poprawności politycznej, zaściankowej moralności i podwójnych standardów etycznych. Dwuczłonowa konstrukcja „Opowiadania” zwraca też uwagę na materię, z jakiej „uszyte” są przekazy audiowizualne – wyróżniając strukturę jako nośnik ideologicznego potencjału.

American Grindhouse, reż. Elijah Drenner (USA, 2010)

„American Grindhouse” to niepowtarzalna zabawa w towarzystwie dwugłowych monstrów, seksownych więźniarek i nazistów polujących na Chrystusa, stanowiąca swoisty suplement do hołdu złożonego estetyce exploitation przez Quentina Tarantino i Roberta Rodrigueza. Film zaskakuje faktograficznym rozmachem. Reżyser łączy na ekranie fragmenty najważniejszych filmów nurtu i wygrzebanych ze śmietnika arcydzieł złego smaku. Z pomocą znanych twórców i krytyków wpisuje eksploatacyjną gorączkę w szerszy kontekst kulturowy. Dzięki temu udowadnia, że utwory prezentowane niegdyś w grindhouse’ach na zawsze zmieniły oblicze amerykańskiego kina głównego nurtu.

Fragmenty opisów filmów pochodzą z katalogu z oficjalnej strony www.americanfilmfestival.pl.

„Odlot” opowiada historię trójki przyjaciół znających się jeszcze ze szkoły średniej. Živa jest zdecydowana wyjechać za granicę na studia. Gregor to zawodowy żołnierz: właśnie wrócił do domu z Afganistanu, lecz wkrótce wróci tam na kolejną misję. Andrej niedawno rzucił studia, teraz skupia się głównie na nihilistycznym oporze wobec całego świata. Chcąc powspominać stare czasy przyjaciele wyruszają na wycieczkę nad morze, w to samo miejsce, gdzie jeździli jeszcze będąc w liceum. Być może to dla nich ostatnia szansa na takie spotkanie – podczas weekendu wyjdą na jaw stanowiące zagrożenie dla ich przyjaźni i głęboko skrywane sekrety.

Nejc Gazvoda, obiecujący reżyser i pisarz, w pełnometrażowym debiucie prezentuje widzom portret swojej generacji. „Odlot” w dobie ruchu „oburzonych” to doskonały, bardzo aktualny obraz młodych Europejczyków – zbuntowanych, poszukujących własnej tożsamości i zmagających się z problemami współczesnego świata. Reżyser z nadspodziewaną (jak na jego młody wiek) przenikliwością oraz wyczuciem porusza najważniejsze dla współczesnej Europy sprawy: od kwestii homoseksualizmu, po interwencje w krajach arabskich. Czyni to bez popadania w banał, w czym bardzo pomagają doskonałe kreacje trójki słoweńskich aktorów.

Jednocześnie Gazvoda pokazuje zaskakująco dojrzały warsztat reżyserski. Umiejętnie stopniuje napięcie, dążąc do punktu kulminacyjnego ostrożnie ujawnia tajemnice i problemy swoich bohaterów. Ciekawie kreuje również nastrój – „Odlot” zaczyna od beztroskiej sielanki w pięknych słoweńskich krajobrazach, powoli przekształcając film w pełen emocji dramat, by ostatecznie zakończeniu nadać ciepły i przepojony nadzieją wyraz.

Gazvoda stworzył bardzo klimatyczny, inteligentny i uniwersalny obraz młodego pokolenia. Dlatego też nie można się dziwić, że „Odlot” otrzymał aż siedem nagród na tegorocznym Słoweńskim Festiwalu Filmowym, o czym przed projekcją w Warszawie nie zapomniał wspomnieć sam reżyser, podkreślając jednocześnie, że udało się to pomimo bardzo niskiego budżetu. Można tylko mieć nadzieję, że wychwalanemu w całej Europie Gazvodzie nie uderzy woda sodowa do głowy, a jego talent reżyserski rozwinie się we właściwym kierunku.

W programie 27. Międzynarodowego Warszawskiego Festiwalu Filmowego „Ósma strona”, pierwszy po dwudziestoletniej przerwie film wyreżyserowany przez Davida Hare’a, została opisana jako thriller polityczno-szpiegowski. I choć na pewno wpisuje się w ramy tego gatunku, to jest to thriller bardzo specyficzny. Widz nie doświadczy w nim pościgów samochodowych, efektownych strzelanin, szpiegowskich gadżetów ani popisów kaskaderskich. Jedyna śmierć, której będzie świadkiem, następuje z przyczyn zupełnie naturalnych. Hare pokazuje, że wywiad, oprócz tej znanej doskonale widzom z kina akcji, posiada również drugą twarz.

To twarz Johnny’ego Warrickera, podstarzałego i zmęczonego wieloletnią służbą analityka MI5. Jego szef i najlepszy przyjaciel nagle umiera, pozostawiając w rękach bohatera tajny raport, który zawiera zagrażające istnieniu brytyjskiego wywiadu i informacje kompromitujące rząd (znajdują się na tytułowej ósmej stronie). Warricker staje przed dylematem – zapomnieć o całej sprawie i dożyć emerytury na ciepłej posadce czy ujawnić akta, i tym samym rozwiać marzenia o spokojnej jesieni życia. Decyzji nie ułatwia pozornie przypadkowe spotkanie z tajemniczą sąsiadką, która okazuje się być polityczną aktywistką.

Chociaż po obejrzeniu „Ósmej strony” łatwo mogą pojawić się skojarzenia „Autorem widmo”, to mimo pewnych podobieństw filmy te zdecydowanie się różnią. Roman Polański postawił na aurę tajemniczości związaną z odkrywanym przez głównego bohatera sekretem, natomiast u Hare’a od samego początku wszystko jest jasne. Znanego z doskonałych scenariuszy („Godziny”, „Lektor”) brytyjskiego twórcę interesują przede wszystkim specyficzne dla nowego stulecia dylematy moralne związane z wywiadem. Pokazuje, że napięcie budować można w raczej niecodzienny dla współczesnego kina sposób. Hare cały swój film opiera na interakcjach postaci, tworzących coraz bardziej skomplikowaną i zdradziecką sieć intryg i powiązań, do lawirowania w której zmusza swojego głównego bohatera.

Bill Nighy, który wcielił się w rolę Johnny’ego Warrickera, idealnie wpasowuje się w stworzoną przez Hare’a postać. Mistrzowsko sprawdza się w zakulisowych rozgrywkach toczących się w zaciszu biurowych gabinetów, gdzie liczy się przede wszystkim doświadczenie i giętki umysł, a nie fizyczna sprawność. Ponadto aktor posiada niepowtarzalny i niezbędny każdemu agentowi brytyjskiego wywiadu urok, którym czarował widzów podczas spotkania po seansie „Ósmej strony” otwierającym 27. Międzynarodowy Warszawski Festiwal Filmowy.

Pomysł znany i wielokrotnie wykorzystywany: z powodu nagłych i nieprzewidywalnych zmian w ziemskim klimacie ludzkość staje na granicy upadku. Słońce, niegdyś źródło życia i światła, zmieniło całą planetę w jałową, spękaną skorupę. Drzewa usychają. Większość zwierząt wymarła. Miasta opustoszały. Wśród ocalałych ludzi woda ma wartość złota. Krążą słuchy, że w górach są jej ostatnie zapasy. Właśnie w ich kierunku zmierzają Marie, jej młodsza siostra Leonie i poznany przez nie niedawno Phillip.

Tim Fehlbaum, reżyser „Piekła”, nie pokazuje niczego nowego w tematyce kina postapokaliptycznego, które przeżywa w ostatnich czasach swoisty boom. Jego film, wpisujący się w przepowiednie zagłady współczesnych proroków i katastroficzne wizje ekologów, fabularnie jest łudząco podobny do „Drogi” z Viggo Mortensenem, co czyni go nieznośnie przewidywalnym. Także budowanym nastrojem próbuje, niestety nieudolnie, zbliżyć się do pełnego napięcia obrazu Johna Hillcoata.

Tak samo jak australijski reżyser, Fehlbaum wskazuje na siłę więzi krwi w obliczu katastrofy. Opiekuńcza Marie jest zdolna zrobić wszystko, by chronić swoją młodszą siostrę Leonie, nawet w sytuacji, gdy wydaje się to niemożliwe. Mimo swych ciągłych obaw, bohaterka zdecydowanie nazbyt ufnie wierzy wszystkim napotkanym ludziom – najpierw dbającemu tylko o siebie Phillipowi, który jednakże posiada dobrze zaopatrzony samochód, a potem Tomowi, napadającemu na podróżującą trójkę na stacji benzynowej. W końcu równie szybko powierza zaufanie spotkanej w opuszczonym kościele staruszce, która chce przeznaczyć towarzyszy Marie na obój, samą bohaterkę natomiast – wydać za swojego syna.

To wokół konfrontacji tych dwóch kobiecych postaci Fehlbaum buduje główną oś swojego filmu. W sytuacjach ekstremalnych najważniejsza jest siła psychiczna, a nie fizyczna – w „Piekle” tę siłę posiadają kobiety. Obie wykazują równie silny charakter, nieustępliwie starając się chronić swoje rodziny, a w ostatecznej walce o przetrwanie obie są w stanie zabić. Niestety szansa na interesujące przedstawienie owej konfrontacji została zaprzepaszczona przez zdecydowanie puste postacie i przeciętną grę aktorską.

Jedynym elementem zachęcającym do obejrzenia „Piekła” są przyjemne wrażenia wizualne. Zdjęcia zatopione w przymglonych, żółtawych barwach przypominających sepię, mogą się wydawać dość banalne, jednak pozwalają widzowi niemalże na własnej skórze (a raczej na własne oczy) odczuć żar palącego słońca. Co więcej, pozwalają ukryć pewnie techniczne niedostatki spowodowane niskim budżetem filmu.