Do czego zdolny jest prostolinijny chłopak, gdy zakocha się w blond piękności? Chcąc zdobyć serce uwodzicielskiej Polly, nieśmiały Mels zamienia szary mundur komsomolca na kraciastą marynarkę, pstrokaty krawat i buty „na słoninie”. Wkracza w tętniący życiem świat jazzu, alkoholu i… seksu. Dołącza do bikiniarzy, zakały radzieckiego społeczeństwa. Ich lekceważące podejście do wszelkich zasad, beztroska oraz uwielbienie Zachodu są w 1955 roku nie do przyjęcia. Przed nienawistnymi spojrzeniami i nalotami komunistycznej młodzieżówki wyzwoleni Rosjanie ukrywają się na moskiewskim Broadwayu.

Walerij Todorowski porzuca pełne zadumy podejście do historii Związku Radzieckiego, udowadniając, że o ponurych czasach można opowiadać z przekorą – w sposób zaskakująco lekki, błyskotliwy oraz dowcipny. W brawurowo zrealizowanych „Bikiniarzach” poznajemy absurdalne i pogodne oblicze komunizmu. Z powodzeniem połączono tu elementy hollywoodzkiego musicalu z czymś, co zwykło się nazywać słowiańską duszą. Klasyczna historia miłosna o chłopaku i dziewczynie reprezentujących odmienne środowiska nabiera rumieńców w pomysłowo zainscenizowanych i znakomicie zmontowanych układach tanecznych oraz elektryzujących piosenkach. Dynamicznie skomponowane kadry ukazują radosne twarze młodych ludzi pochłoniętych zabawą, zapominających o codziennych problemach.

Nocne eskapady bikiniarzy przypominają znany obraz Pieta Mondriana. Tytuł kompozycji – „Boogie-woogie na Broadwayu” – w kontekście filmu Todorowskiego wydaje się szczególnie wymowny. Na burym tle pulsują kolorowe prostokąty. Są jak barwny korowód bikiniarzy, pełnych młodzieńczej witalności i swobody, z wdziękiem swingujących po parkiecie. Ekscentrycznie ubrani, stanowią żywe akcenty pośród jednorodnego krajobrazu szarych moskiewskich ulic. Zwariowane chwile wypełnia im bajeczny rytm muzyki i tańca.

Bikiniarze próbują stylem bycia naśladować Zachód. Udaje im się to na płaszczyźnie muzyczno-tanecznej. Słuchają amerykańskich mistrzów jazzu, chociaż niełatwo zdobyć zagraniczne płyty (w trudnych czasach pomysłowa młodzież radzi sobie jak może, nagrywając utwory na… zdjęcia rentgenowskie). Co więcej, sami próbują grać – stąd w filmie tak często pobrzmiewają dźwięki zakazanego saksofonu, a co wieczór buntownicy oddają się tanecznym szaleństwom.

Naśladowanie kultury amerykańskiej przybiera bardziej osobliwy wyraz w charakterystycznej fryzurze oraz sposobie ubierania się: szerokiej marynarce, wąskich spodniach, butach na grubej, gumowej podeszwie, jaskrawych skarpetkach i kolorowym krawacie. Bikiniarze myślą, że noszą się tak samo, jak ich rówieśnicy ze Stanów Zjednoczonych, chociaż tak naprawdę nie mają pojęcia o modzie panującej za oceanem. Próbują się po prostu wyróżnić z szarego tłumu, podkreślając wyglądem niezależność myślenia i bunt wobec ograniczeń komunistycznej rzeczywistości. W opozycji do powszechnej nijakości tworzą własny, oryginalny styl.

Zabawny aspekt fascynacji zachodnią kulturą stanowi zastępowanie przez bikiniarzy rosyjskich imion ich anglojęzycznymi „odpowiednikami”. Studiujący medycynę Borys, który uczy komsomolca rozluźniać się w tanecznym pląsie, jest Bobem. Przystojny syn dygnitarza, swoisty herszt grupy, przedstawia się jako Fred, a ukochana Melsa to Polly. Głównemu bohaterowi ubywa z imienia ostatnia litera. W kręgu bikiniarzy zostaje więc Melem. Na komsomolskim zebraniu zgani go za metamorfozę śliczna acz zimna koleżanka-komisarz. Imię Mels to akronim nazwisk ojców narodu (Marks, Engels, Lenin, Stalin), a pozbawienie go „s’ należałoby uznać za niewybaczalny akt reakcjonizmu. Dopiero wówczas zaskakująco naiwny do tej pory bohater zrozumie, że nie może „stać w rozkroku” pomiędzy sprzecznymi wartościami: musi wybrać środowisko bikiniarzy lub przynależność do organizacji. Decyzja okaże się prosta.

Udane występy młodych, utalentowanych aktorów oraz reżyserskie wyczucie Todorowskiego sprawiły, że beztroską atmosferą „Bikiniarze” podbili serca widzów i krytyków w Rosji. Filmowemu przesłaniu zabrakło może oryginalności, ale poprzez prostą opowiastkę o miłości, dojrzewaniu, marzeniach oraz odkrywaniu własnej tożsamości udało się przekazać kilka uniwersalnych prawd. Produkcja pokazywana na otwarcie trzeciej edycji Festiwalu Filmów Rosyjskich powinna spodobać się również publiczności w naszym kraju. Todorowski z fantazją wykorzystuje bowiem dokonania hollywoodzkiego musicalu, opowiadając jednak historię znacznie bliższą polskim realiom niż choćby perypetie bohaterów „West Side Story”.

Już w najbliższy piątek wystartuje w Warszawie 3. edycja Festiwalu Filmów Rosyjskich „Sputnik nad Polską”. Organizatorzy zapewniają, że impreza oferuje publiczności bezkompromisowe nowe kino, nagradzane na najważniejszych festiwalach filmowych, kino młodych debiutantów, filmy konkursowe, retrospektywy mistrzów oraz klasyka kina rosyjskiego. Na dziesięć dni stolica stanie się centrum kinematografii rosyjskiej. Kontynuacją warszawskiej edycji festiwalu będą jego repliki w 27 miastach w całej Polsce.

Najbardziej oczekiwaną sekcją festiwalu będzie oczywiście zorganizowany w tym roku po raz pierwszy Konkurs Młodego Kina Rosyjskiego. Jury w składzie Jacek Hugo-Bader, Małgorzata Sadowska i Janusz Wróblewski oceni trzynaście starannie wyselekcjonowanych filmów które powalczą o nagrodę Grand Prix Sputnik. Wśród nich znalazły się m.in.:

„4 pory miłości” – Reżyserski debiut operatora Siergieja Mokrickiego złożony z czterech nowel, które odzwierciedlają cztery pokolenia, cztery drogi i cztery pory miłości. W fabułach historii można odnaleźć znane mity biblijne.

„Bikiniarze” -  Obraz Moskwy lat 50. XX wieku z perspektywy grupy młodych ludzi podejmujących walkę o prawo do bycia innymi niż wszyscy – pragną słuchać innej muzyki, inaczej się ubierać i oczywiście kochać. Popularne szlagiery i porywająca historia miłosna.

„Morfina” – Twórca „Ładunku 200″ bierze na warsztat gorzkie, autobiograficzne opowiadania Michaiła Bułhakowa („Zapiski młodego lekarza” i „Morfina”). To historia zdolnego lekarza, który trafia do prowincjonalnego szpitala. Próbując uciec przed szarą i brutalną rzeczywistością, sięga po morfinę.

„Pietia w drodze do Królestwa Niebieskiego” – Ostatnie dni epoki stalinizmu w tle opowieści o pewnym wariacie, który ubzdurał sobie, że jest… milicjantem, stróżem sprawiedliwości i prawa. Ma mundur, drewnianą broń i dumnie maszeruje po miasteczku, a nikt nie próbuje wybić mu tego z głowy.

Wśród pozostałych atrakcji III Festiwalu Filmów Rosyjskich warto zwrócić uwagę na na sekcję poświęconą 20-leciu istnienia Otwartego Rosyjskiego Festiwalu Filmowego „Kinotawr” oraz cykl „Idź i patrz” (nazwa wzięta od tytułu filmu Elema Klimowa), w ramach którego zaprezentowane zostaną wybrane arcydzieła kinematografii radzieckiej związane z tematyką wojenną – począwszy od kultowego obrazu „Lecą żurawie”, poprzez „Los człowieka” Siergieja Bondarczuka, po „Balladę o żołnierzu” Pawła Czuchraja.

Organizatorzy zapewniają, że – jak co roku zresztą – „Sputnik nad Polską” stanie się swoistym wehikułem czasu, dając możliwość poznania nie tylko najnowszych dokonań rosyjskich filmowców, lecz także twórczości Wasilija Szukszyna, Karena Szachnazarowa czy Andrieja Tarkowskiego. Ponadto cykl dokumentów ukazujących życie mistrza kinematografii rosyjskiej pozwoli nam lepiej zapoznać się z sylwetką reżysera, ale również zrozumieć jego sposób postrzegania świata przez pryzmat taśmy filmowej.

Szczegółowe informacje dotyczące programu „Sputnika nad Polską” oraz szeregu spotkań i imprez towarzyszących znajdziecie na oficjalnej stronie festiwalu.

III Festiwal Filmów Rosyjskich „Sputnik nad Polską” odbędzie się w dniach 6-15 listopada w warszawskich kinach Kultura i Kinoteka. To nie wszystko! We Wrocławiu, Poznaniu, Łodzi, Krakowie, Katowicach i ponad dwudziestu innych miastach zaplanowano repliki „Sputnika nad Polską”, podczas których zostaną zaprezentowane najciekawsze tytuły wybrane spośród obrazów tegorocznej edycji festiwalu.