Pustka wielkiego miasta

Aleksandra Janiszewska

Taki jest też Aleksiej Shultes, tytułowy bohater filmu Bakura Bakuradze. Z pozoru to całkiem porządny człowiek. Poznajemy go jako małomównego mężczyznę opiekującego się chorą matką, z którą mieszka, trenującego bieganie i odwiedzającego brata stacjonującego w niedalekiej jednostce wojskowej. Jednak na monotonię życia Shultesa składa się również okradanie nieuważnych nieznajomych i polowanie na grubsze ryby – właścicieli luksusowych samochodów, tak jak on uwikłanych w ciemne interesy. W licznych codziennych podróżach po wielkim mieście bohaterowi towarzyszy tajemniczy notes, gdzie spisuje wszystkie niezbędne adresy.

Bakuradze z reporterską precyzją kreśli obraz współczesnego mieszkańca metropolii, który nie miał tyle szczęścia, żeby urodzić się w zamożnej rodzinie. Dlatego musi wszelkimi możliwymi sposobami szukać sposobów na przeżycie. Shultes niczym drapieżnik niepostrzeżenie przemierza ulice, bazary, centra handlowe, szukając kolejnych ofiar, nieświadomych jego uważnego wzroku. Nieco sztywna, pełna skupienia postać mężczyzny przez moment wyróżnia się na tle swobodnie poruszającego się tłumu, by za chwilę z powrotem w niego wniknąć. Przez długi czas zagadką pozostaje ów beznamiętny stosunek bohatera do rzeczywistości i notoryczna skłonność do kłamstwa albo unikania odpowiedzi na zadawane pytania. Nie znamy żadnych faktów z jego przeszłości. A nawet gdyby sam o niej chciał opowiedzieć, nie byłoby żadnej gwarancji, że przedstawi prawdę.

Postać, którą gra Gieła Czitawa, cechuje całkowita niemoc w budowaniu relacji z drugim człowiekiem. Milcząca współobecność z matką, tworzenie fikcyjnej wizji szczęścia w rozmowach z bratem, czysto seksualna znajomość z dziewczyną, to jego sposób na życie. Pozbawiona emocji postawa wydaje się nienaturalna nawet w środowisku drobnych złodziejaszków czyhających na kolejne ofiary. Nie ma w nim miejsca ani na lęk, ani miłość.

Samoistnie nasuwa się pytanie, czy zawsze tak było, zwłaszcza że Aleksiej zdaje się mimo wszystko szukać towarzystwa ludzi. Włącza do „biznesu” małego Kostię, stając się dla niego kimś w rodzaju starszego brata i przewodnika po przestępczym świecie. Gdy podczas wizyty w szpitalu rozpoznaje w reanimowanej pacjentce kobietę, którą niedawno okradł, decyduje się na włamanie do jej mieszkania. Z ciekawością przemierza pokoje, a widz wraz z nim przez moment doświadcza życia nieznajomej. Shultes oprócz pliku banknotów zabiera do domu kasetę z nagranym przez kobietę wyznaniem miłości, skierowanym do nieobecnego narzeczonego. Intymność, a zarazem intensywność emocji, jakie są obecne w nagraniu mają dla bohatera hipnotyzującą moc przyciągania. Przez te kilka minut chłonie przekaz płynący z ekranu telewizora, wypełnionego pełną życia i czułości twarzą kobiety. W tym momencie wydaje się, że mężczyzna przypomniał sobie o wszystkim, co utracił, emocjach, jakie kiedyś były i jego udziałem. Ale to tylko chwila, która szybko mija. Wraca pustka i apatia.

„Shultes”, zaprezentowany polskiej publiczności po raz pierwszy w ramach drugiej edycji Festiwalu Filmów Rosyjskich „Sputnik nad Polską”, trafia właśnie do dystrybucji DVD. To ciekawa propozycja nie tylko dla miłośników kinematografii naszych wschodnich sąsiadów, ale dla każdego, kto nie boi się konfrontacji z pytaniami o to, co czyni z nas ludzi.